De maat die in een schoen staat, zegt niets over de vorm van de voet en al helemaal niet over het ervaren comfort. Verschillende factoren, van de voetbreedte tot verschillen tussen fabrikanten, beperken de waarde van elk statistisch gemiddelde.
Waarom de EU-schoenmaat de voet niet echt meet
Het Europese maatsysteem (EU) is geen directe meting van de voetlengte. Het is gebaseerd op de Parijse punt, een eenheid van twee derde centimeter die wordt toegepast op de lengte van de binnenzool, niet op de blote voet. Twee voeten met dezelfde lengte kunnen dus toch verschillende schoenmaten hebben, afhankelijk van de vorm van de schoen en de extra ruimte die de fabrikant toevoegt.
Het Mondopoint-systeem, vastgelegd in de norm ISO 9407:2019, hanteert een andere aanpak. De schoenmaat wordt bepaald aan de hand van de afmetingen van de voet in millimeters, inclusief lengte en breedte. Dit systeem wordt gebruikt voor bepaalde sport- en militaire uitrusting, maar is in de reguliere detailhandel nog weinig gangbaar.
Omrekentabellen voor EU-, UK- en US-schoenmaten zijn indicatief, niet universeel. Een EU-maat 42 komt niet bij elk merk overeen met dezelfde US-maat 8,5. Een artikel over de gemiddelde schoenmaat bij mannen bevestigt dat maat 42-43 een statistische richtlijn blijft, maar dat het comfort afhangt van factoren die niet uit de schoenmaat alleen zijn af te leiden.

Voetbreedte: het criterium dat op schoenlabels ontbreekt
Twee mannen met schoenmaat 43 kunnen heel verschillende voeten hebben. De een heeft smalle voeten, de ander brede voeten met een hoge wreef ter hoogte van de middenvoet. De schoenmaat zoals die in de winkel wordt aangegeven, geeft alleen informatie over de geschatte lengte.
Breedte is een volwaardige maat van de leest. Het Mondopoint-systeem neemt die standaard mee en vermeldt zowel de lengte als de breedte van de voet in millimeters. Sommige gespecialiseerde merken bieden verschillende breedtematen aan (vaak aangeduid met E, EE of H voor brede modellen), maar in de meeste winkels wordt vrijwel altijd alleen de schoenmaat vermeld.
Dat heeft directe gevolgen. Een man met brede voeten die een standaardmaat 43 koopt, kan zijdelingse druk voelen, ook als de lengte goed is. Hij kiest dan een grotere maat voor meer ruimte, waardoor de lengte niet meer klopt en een ander probleem ontstaat: de voet schuift naar voren. Een grotere schoenmaat kiezen om een gebrek aan breedte te compenseren, verslechtert de pasvorm en kan wrijving bij de hiel veroorzaken.
Meet beide voeten, niet slechts één
Bij meetadviezen wordt vaak gewezen op een punt dat veel mensen over het hoofd zien: meet beide voeten staand en met het volle lichaamsgewicht erop, en houd de grootste maat aan. De langste teen is niet altijd de grote teen. Bij sommige voetvormen (ook wel een “Griekse voet” genoemd) steekt de tweede teen verder uit, waardoor de benodigde lengte anders is.
- Zet de voet plat op een vel papier, staand en met het gewicht verdeeld over beide benen, en trek de omtrek over met een potlood dat je rechtop houdt
- Meet vanaf de hiel tot aan de langste teen en herhaal dit voor de andere voet
- Houd de grootste meting aan en vergelijk die met de maattabel van het merk dat je op het oog hebt, niet met een algemene tabel
Deze methode lijkt eenvoudig, maar levert een betrouwbaarder resultaat op dan afgaan op de schoenmaat die je uit gewoonte koopt.
Verschillen tussen merken: waarom maat 42 niet altijd maat 42 is
Verschillen in pasvorm tussen merken zijn een bekend gegeven bij verkopers en podologen. De norm ISO 9407:2019 legt het Mondopoint-systeem vast, maar harmoniseert de andere maatsystemen niet. Elke fabrikant hanteert eigen toleranties voor de leest (in het Engels “last” genoemd), de comfortmarge en de welving van de zool.
Een klassieke leren derby van een Franse fabrikant kan kleiner uitvallen dan een sneaker van een Amerikaans merk met dezelfde maat. Sportschoenen hebben vaak extra ruimte voor de beweging van de voet, waardoor ze “ruim vallen”. Geklede schoenen hebben daarentegen doorgaans een nauwere pasvorm.
Door deze variatie is het begrip “gemiddelde schoenmaat” nog relatief. Dat de gemiddelde mannenmaat 42-43 is, voorspelt niet welke maat bij een bepaald merk goed zal zitten. De enige betrouwbare constante is de voetlengte, gemeten in centimeters of millimeters en vergeleken met de specifieke maattabel van de fabrikant.

Ontwikkeling van herenmaten: worden voeten echt groter?
Het idee dat mannenvoeten in de loop der decennia groter zijn geworden, duikt regelmatig op. Schoenfabrikanten en sommige retailers melden dat de meest gevraagde maten zijn toegenomen ten opzichte van de jaren 1970 en 1980. Maat 44 en 45 vormen tegenwoordig een steeds groter deel van de verkopen.
De meest genoemde verklaring is de algemene verbetering van voeding en gezondheid, waardoor de gemiddelde lengte van mannen is toegenomen. Grotere voeten gaan logischerwijs samen met grotere lichamen. Ook de toename van overgewicht speelt een rol: een hoger lichaamsgewicht maakt de voet bij belasting breder, waardoor sommige kopers een grotere maat nodig hebben.
Wat de gegevens nog niet laten zien
Openbare gegevens over de precieze ontwikkeling van de gemiddelde schoenmaat bij mannen zijn nog fragmentarisch. Grootschalige antropometrische onderzoeken richten zich vaker op lichaamslengte dan op voetafmetingen. Er bestaat in Frankrijk geen nationale database die de gemiddelde schoenmaat systematisch en over langere tijd bijhoudt.
De cijfers die merken noemen, zijn gebaseerd op hun eigen verkopen en zijn daardoor vertekend: als een winkelketen het assortiment uitbreidt met grotere maten, stijgt de gemiddelde verkoopmaat automatisch, zonder dat de lichaamsbouw van de bevolking is veranderd. Het ontbreken van gestandaardiseerde metingen op nationaal niveau beperkt de waarde van beweringen over een “historische toename” van schoenmaten.
De gemiddelde schoenmaat bij mannen, of die nu op 42 of 43 wordt geschat, blijft een nuttige commerciële richtlijn voor voorraadbeheer en logistiek. Voor individueel comfort is de waarde beperkt. Meet je voeten in millimeters, houd rekening met de breedte en raadpleeg vóór aankoop de maattabel van elk merk: deze drie stappen zijn veel nuttiger dan welk algemeen statistisch gemiddelde ook.



